Glyphosate: Omubazi ogurikukoresibwa munonga kandi ogw'omugasho omu by'obuhingi
Emyanya y'okushaba emikuru
Omu by’obuhingi, glyphosate n’omubazi gw’okurwanisa ebishaka ogurikukoresibwa omu nshonda. Nikikora ahabw’okuzibira enzyme y’okureetaho ebiriisa omu bimera (EPSPS). Enzyme egi n’eky’omugasho munonga omu kuhanga ebiriisa by’omubiri ebirikwetwa aromatic amino acids, ebirikwetengyesa omu kukura n’okutunguuka kw’ebimera. Omu kuzibira enzyme egi, glyphosate neeteganisa emiringo y’okuhindura eby’okurya omu itaka, ekirikureetaho okukyendeera mporampora n’okufa. Obuhangwa bwayo obutebekanisiibwe nibugibaasisa kunywa amababi kandi ekatwarwa omu kimera kyona, ekirikubaasa kwita gye ebicweka byombi eby’ahaiguru - ahansi n’ahansi y’itaka eby’omukyeere, otwariiremu n’emizi. Eki nikireetera kuba eky’omugasho munonga omu kukyebera omwata ogutarikuhwaho kandi ogundi gugumire kwihaho.
Glyphosate neekwatagana n’emiringo y’ebirimwa etari emwe n’emwe. Omu birimwa ebihindwirwemu (GM) ebikozirwe kubaasa kugumisiriza glyphosate, nka soya, ebihimba, na pamba, nikibaasa kufuuhirirwa butunu aha birimwa ebirikukura kubaasa kukyebera omwata hatariho kuhutaaza ekimera kyonyini. Eki kihindwiire omu nkora y’okuhinga, kyabaasisa okurinda omwata omu muringo murungi kandi omu bwingi, okukyendeeza aha bwetaago bw’okuhinga eby’ebyoma n’okukyendeeza aha kusheenya eitaka. Okwongyera ahari ekyo, omu birimwa ebitari bya GM, glyphosate neebaasa kukoresibwa omu kukyebera omwata otakatandikire kuhinga nari bwanyima y’okusharura, okutebeekanisa eitaka ry’okubyara nari kureeba ngu emyanya erikusharurwa yaaguma etarimu omwata.
Oyihireho eby’obuhingi, glyphosate nayo neetunga okukoresibwa omu myanya etari y’ebirimwa. Nikikozesibwa kukyebera omwata omu myanya y’amakorero, aha rubaju rw’enguuto, aha nkungu z’egari y’omwika, n’okwehinguririza emyanya y’okukoreramu eby’okukoresa. Okuguma emyanya egi etarimu bimera ebitarikwetengyesa, nikihwera okurinda ebyombeko, nikikyendeeza akabi k’omuliro, kandi nikitunguura oburinzi.
N’obu eraabe eine emigasho mingi, glyphosate ebaire neereetaho okuhakana. Okwerarikiriira kugambirweho aha bikwatiraine n’oku kirikubaasa kukwata aha by’obuhangwa n’amagara g’abantu. Okucondooza okumwe kugambire ngu nihabaasa kuba hariho akakwate n’enshonga ezimwe z’amagara, n’obu okuhikirizana kwa sayansi aha nshonga ezi kuraabe nikuguma kutaine rubaju. Ekirugiremu, abakuru abarikutegyeka ebiragiro omu nsi yoona batwire nibareeba gye oku erikukoresibwa, barikuta omu nkora ebiragiro ebigumire aha mibaro y’okugikozesa, okwerinda, n’ebirikwetengyesa kugihandiikaho.
Omu kubiika, glyphosate eshemerire kubiikwa omu mwanya ogurikwotsya kandi ogwomire, hare n’omushana gw’eizooba n’ebintu ebitarikushushana. Waaba nookozesa omubazi gwa glyphosate, oine kujwara ebikwato by‘okwerinda ebihikire nka giraavu, amagiraasi, n‘ebijwaro by‘okwerinda okuzibira okukwatwa. Okwongyera ahari ekyo, okunaga gye ekintu kyona ekitakozesiibwe nari ekipakiirwe ni kikuru okwetantara okushiisha eby’obuhangwa.
Ebirikushobororwaho
| Eiziina ry'ekintu | Glyphosate | |||||||||
| Enkora y'eby'emibazi | C3H8 NO5P | |||||||||
| Oburemeezi bwa molekyu | 169.07 | |||||||||
| Enshushana | obutunguru oburikwera | |||||||||
| Enshonga y'okusheenya | 230°C | |||||||||
| Oburemeezi | 1.747 giraamu/sentimita3 | |||||||||
| CAS TI | 1071-83-6 | |||||||||
| Koodi ya HS | 29319000.9 | |||||||||
| EINECS TI | 213-997-4 | |||||||||
| Okushaba | Okuzibira omwata omu by'obuhingi, okureeberera omwata aha itaka eritarikurimwa | |||||||||
Orupapura rw'okurinda omutindo
| Eiziina ry'ekintu | Glyphosate | ||||||
| EKINTU | OMUHENDO GW'OMURENGYE (%) | OMUHENDO GWOKUGYEZAHO (%) | |||||
| Ekicweka kya Glyphosate % | ≥95.0 | 95.60% | |||||
| Obucweka bw'oburemeezi bwa formaldehayidi g/kg | ≤1.2 | 0.2 | |||||
| Sodium haidrokisaidi ekintu ekitarikushohora g/kg | ≤0.2 | 0.1 | |||||
| Ekicweka kya nitrosogilifosaiti mg/kg | ≤1.0 | 0.30% | |||||
Omubugufu
Omu bugufu, glyphosate, n’obu haraabe hariho okuhakana okurikugyenda omu maisho aha kugikozesa, neeguma eri omubazi mukuru omu by’obuhingi bw’obunaku obu n’okurinda omwata ogutari gw’ebirimwa. Oburungi bwayo, okubaasa kugikora omu miringo mingi, n’oku erikukora aha kuhinga gye, bikagihindura eky’omugasho munonga omu kuhinga eby’okurya omu nsi yoona. Okucondooza ku kuriyo nikugumizamu kandi ebiragiro nibihinduka, omu biro by‘omumaisho bya glyphosate nibibaasa kuba birimu okugyeragyeranisa ahagati y‘emigasho yaayo n‘okuteeraho kushoboorora okwerarikirira okurikugikwataho.